روش مطالعه ریاضی و فیزیک برای کنکور
روش مطالعه ریاضی و فیزیک برای کنکور
بهترین تکنیکهای یادگیری، تستزنی و برنامهریزی
از مهمترین و تاثیرگذارترین دروس در کنکور سراسری و امتحانات نهایی، میتوان به درسهای ریاضی و فیزیک اشاره کرد. دانشآموزان زیادی تصور میکنند که موفقیت در این درسها تنها به هوش بالا و یا استعداد آنها بستگی دارد، در صورتی که تجربه مشاوران نشان داده است که بیشترین تاثیر در درصدهای بالا و نمرات ممتاز را، روش مطالعه صحیح ریاضی و فیزیک دارد.
افراد داوطلب برای بدست آوردن نتایج دلخواه خود باید بدانند چگونه مفاهیم را یاد بگیرند، چگونه فرمول ها را تحلیل کنند و چگونه با تمرین و تستزنی مهارت خود را افزایش دهند، حتی اگر در سطحی متوسط و یا در ابتدای مسیر باشند.
دروس ریاضی و فیزیک برخلاف بسیاری از درسهای حفظی، ماهیتی کاملا مهارتی و تحلیلی دارند. برای کسب بهترین نتیجه در این دروس تنها با خواندن کتاب یا حفظ کردن فرمولها نتیجه دلخواهی ندارد؛ بلکه زمانی یادگیری واقعی اتفاق میافتد که افراد داوطلب بتوانند مفاهیم را عمیقا درک کنند، در حل مسئله آنها را استفاده کنند و با تمرینهای مستمر دقت و سرعت خود را افزایش دهند
به همین خاطر است که انتخاب بهترین روش مطالعه ریاضی و بهترین روش مطالعه فیزیک برای هر داوطلب از اهمیت بسیار زیادی برخوردار میباشد.
از طرفی دیگر، همه دانشآموزان داوطلب از روش یکسانی استفاده نمیکنند. برخی از آنها با مشاهده بهتر یاد میگیرند، برخی با حل تمرین و انجام فعالیت عملی و گروهی، و برخی دیگر با استفاده از تحلیل و تفکر عمیق مطالب را یاد میگیرند. از عواملی که میتواند مسیر یادگیری را کوتاهتر، لذتبخشتر و موثرتر کند، میتوان به شناخت سبک یادگیری و تنظیم برنامه مطالعاتی بر اساس آن، اشاره کرد. به این دلیل است که امروزه در مشاورههای تخصصی کنکور، ابتدا سبک یادگیری دانشآموزان بررسی میشود و سپس برنامه مطالعاتی برای آنها طراحی میشود تا روش مطالعه متناسب با ویژگیهای هر فرد انتخاب شود.
در این مقاله، با روش مطالعه ریاضی و فیزیک به صورت مرحله به مرحله آشنا خواهید شد. در کنار معرفی سبکهای یادگیری، به یادگیری مفاهیم، حل مثالها، درباره نحوه مطالعه فرمولها، تستزنی، اشتباهات رایج داوطلبان، روش مطالعه فیزیک و مهمترین توصیههای یک مشاور تحصیلی باتجربه نیز اشاره خواهیم کرد.
مطالعه این راهنما در صورتی میتواند مسیر موفقیت شما را هموارتر کند که، هدف شما کسب نمره بالا در امتحانات نهایی، افزایش درصد کنکور و تسلط واقعی بر درسهای ریاضی و فیزیک باشد.
چرا روش مطالعه ریاضی و فیزیک با سایر درسها متفاوت است؟
هنگام مطالعه ریاضی و فیزیک بسیاری از دانشآموزان همان روشی را به کار میگیرند که برای درسهای حفظی مانند دینی یا زیستشناسی استفاده میکنند. یکی از مهمترین دلایل پایین بودن نمرات در امتحانات نهایی و درصد پایین در کنکور، وجود این موضوع میباشد.
در حالی که واقعیت این است که روش مطالعه ریاضی و فیزیک با سایر درسها متفاوت میباشد، و بدون این تفاوتها حتی اگر افراد داوطلب زمان زیادی را برای این دروس صرف کنند در نهایت نتیجه مطلوبی نخواهند گرفت.
ماهیت این دو درس بر پایه مهارت، حل مسئله، استدلال و تحلیل میباشد. افراد داوطلب باید بتوانند ارتباط میان فرمولها، مفاهیم و روشهای حل سوالات را درک کنند. حفظ کردن روابط یا خواندن کتاب، مهارت حل مسئله را ایجاد نمیکنند؛ بلکه پیش از اینکه این درسها خواندنی باشند، حل کردنی هستند.
پیوستگی مطالب، یکی دیگر از تفاوتهای مهم این دو درس است. هر فصل در ریاضی و فیزیک بر پایه فصلهای قبل بنا شده است. دانشآموزان داوطلب اگر مباحث ابتدایی را به خوبی یاد نگرفته باشند، جلوتر در فصلهای بعد هم با مشکلات بیشتری روبهرو خواهند شد. در نتیجه لازم است مطالعه این رو درس به صورت مرحلهای به ترتیب انجام شود و بدون یادگیری کامل هیچ مبحثی رها نشود.
همچنین، برای بدست آوردن مهارت در این دو درس تنها به تمرین مستمر، حل مثال و تست زنی هدفمند نیاز است. تعداد زیادی از رتبههای برتر در کنکور معتقد هستند که بخش زیادی از پیشرفت آنها به دلیل حل تعداد زیادی از سوالهای استاندارد میباشد و مطالعه های طولانی به آن اندازه تاثیرگذار نبوده است.
در نتیجه، اگر هدف شما از شرکت در کنکور و امتحانات نهایی، کسب درصد بالا و یا نمره کامل میباشد، باید نگاه خودتان را نسبت به مطالعه ریاضی و فیزیک تغییر دهید و آنها را به عنوان مهارتهایی قابل یادگیری بدانید، نه تنها درسهایی که صرفا حفظی هستند.
شناخت تست سبکهای یادگیری (کُلب)
اولین قدم برای موفقیت در ریاضی و فیزیک
سبک یادگیری، یکی از مهمترین عواملی است که باعث تفاوت عملکرد دانشآموزان در درسهای ریاضی و فیزیک میشود. دو دانشآموز ممکن است ساعت مطالعه یکسانی داشته باشند، اما در نهایت نتیجه متفاوتی بگیرند. این تفاوتها معمولا به شیوه یادگیری هر فرد بستگی دارد، نه صرفا میزان تلاش او.
در مشاورههای تخصصی معمولا پیش از طراحی برنامه مطالعاتی، از تست سبک یادگیری کلب (Kolb) استفاده میشود. در این آزمون مشخص میشود که هر دانشآموز بهتر است از چه روشی استفاده کند تا در یادگیری درسها به مشکلی برنخورد و بداند که برای درسهایی مانند ریاضی و فیزیک به چه ابزارهایی نیاز است. زمانی سرعت یادگیری افزایش پیدا میکند، خستگی کمتر میشود و دانشآموز راحتتر به تسلط میرسد، که برنامهدرسی بر اساس سبک یادگیری تنظیم شود
در نتیجه، توصیه میشود قبل از اینکه شروع به برنامه جدی برای کنکور و یا امتحانات نهایی کنید، سبک یادگیری خود را بشناسید و از مشاور خود بخواهید برنامه مطالعاتی را بر اساس ویژگیهای شخصیتی و آموزشی شما طراحی بکند.
سبک یادگیری Feeling و بهترین روش مطالعه ریاضی و فیزیک
معمولا دانشآموزانی که سبک یادگیری Feeling دارند، بهترین عملکرد را زمانی نشان میدهند که به درس علاقه داشته باشند و از نظر عاطفی با محیط آموزشی به خوبی ارتباط برقرار کنند. این درسته از افراد اگر احساس کنند که مشاور یا معلم از آنها حمایت میکند، برای ادامه این راه انگیزه بیشتری پیدا میکنند.
این گروه ممکن است در درسهای ریاضی و فیزیک، در ابتدای مسیر با چالشهای بیشتری روبهرو شوند. به همین خاطر است که استفاده از کلاسهای آموزشی، معلم خصوصی یا جلسات رفع اشکال به روند یادگیری آنها میتواند کمک کند تا سریعتر پیش برود. همچنین، از دیگر عواملی که در افزایش اعتماد بنفس و ادامه مسیر در افراد نقش مهمی دارند میتوان به تشویق خانواده، معلم یا مشاور هم اشاره کرد.
سبک یادگیری Thinking و ویژگیهای آن
معمولا دانشآموزانی که دارای سبک Thinking هستند، منطقی، تحلیلگر و علاقهمند به پیدا کردن هر موضوعی میباشند. این افراد قبل از اینکه یک فرمول یا روش حل آن را بپذیرند، تلاش میکنند مفهوم آن را بهطور کامل درک کنند و متوجه شوند.
این ویژگی، در ریاضی و فیزیک یک مزیت بزرگ محسوب میشود. معمولا این دسته از افراد داوطلب به معلم خصوصی نیاز جدی ندارند و میتوانند با مطالعه کتاب، جزوه و حل تمرین به درک مناسبی از مطالب برسند. البته نکته مهم این است که همچنان استفاده از منابع استاندارد و برنامهریزی صحیح برای آنها جزو واجبات قرار میگیرد.
سبک یادگیری Watching و نقش ویدئوهای آموزشی
داوطلبانی که سبک Watching دارند، معمولا از طریق مشاهده بهتر یاد میگیرند. لازم است این دانشآموزان در کلاس درس فعال باشند و توضیحات معلم را با دقت کامل دنبال کنند. در نتیجه، برای این گروه استفاده از ویدئوهای آموزشی باکیفیت، اهمیت بسیار زیادی دارد.
این دانشآموزان اگر آموزشهای اولیه را به خوبی دریافت نکنند، حتی ممکن است با حل تعداد زیادی تمرین نیز به نتیجه مطلوب و دلخواه خود نرسند. به همین دلیل بخش مهمی از فرایند یادگیری آنها مشاهده تدریس استاندارد، چه درس کلاس و چه از طریق ویدئوهای آموزشی محسوب میشود.
سبک یادگیری Doing و اهمیت تمرین عملی
افراد داوطلبی که دارای سبک Doing هستند، از طریق انجام دادن بیشترین یادگیری را بدست میآورند. این افراد زمانی که خودشان فرمولها را به کار ببرند، سوال حل کنند و مراحل حل را روی کاغذ بنویسند، مطالب را به خوبی درک میکنند
برای این دسته از داوطلبان، تمرین مستمر و حل مسئله بسیار موثرتر از مطالعه طولانی کتاب میباشد. تسلط آنها زمانی افزایش پیدا میکند که، تعداد تمرینهای استاندارد بیشتر باشد.
ترکیب سبکهای یادگیری و انتخاب بهترین روش مطالعه
بسیاری از دانشآموزان داوطلب، در عمل تنها یک سبک یادگیری ندارند؛ بلکه دارای ترکیب چندین سبک میباشند. به عنوان مثال، افرادی که Feeling و Watching هستند، معمولا نیاز بیشتری به حضور در کلاس، مشاهده تدریس و استفاده از معلم خصوصی دارند.
داوطلبانی که Thinking و Watching هستند بهتر است در کلاسهای خود غیبت نکنند و در صورتی که نیاز شد از ویدئوهای آموزشی یا معلم خصوصی استفاده کنند.
افرادی که Doing و Thinking میباشند بهتر است از کتابهای کمکدرسی استاندارد و حل تمرین فراوان کمک بگیرند تا به نتایج دلخواه خود برسند. این دسته از افراد وابستگی کمتری به کلاسهای اضافی دارند.
همچنین افراد داوطلبی که جزو Feeling و Doing هستند اگر داخل کلاس مطالب را به خوبی متوجه شوند، با داشتن تمرینهای مستمر و حل سوال در منزل میتوانند یادگیری خود را تثبیت کنند.
در نهایت، برای همه دانشآموزان هیچ روش مطالعهای یکسان نمیباشد. شناخت سبک یادگیری باعث میشود مسیر مطالعه ریاضی و فیزیک و برنامهریزی افراد متناسب با تواناییها و نیاز های آنها طراحی و انتخاب شود. همین مسئله، موجب میشود تا احتمال موفقیت در کنکور و امتحانات نهایی به شکل قابل توجهی افزایش پیدا کند.
تست سبک یادگیری و تست IQ چه کمکی به دانشآموز میکنند؟
دانشآموزان زیادی تصور دارند که اگر ساعت مطالعه خود را افزایش دهند، حتما نتیجه مورد نظر خود را میگیرند. در صورتی که تجربه مشاوران تحصیلی نشان داده است که شناخت تواناییهای فردی و انتخاب روش مطالعه مناسب، در بیشتر مواقع نسبت به افزایش ساعت مطالعه نیز مهمتر میباشد.
به همین دلیل استفاده از تست سبک یادگیری کُلب و تست IQ در سالهای اخیر به یکی از ابزارهای مهم در برنانهریزی تحصیلی تبدیل شده است.
تست سبک یادگیری مشخص میکند که هر دانشآموز بهتر است با چه روشی مطالعه کند تا بهتر مطالب را یاد بگیرد؛ آیا بهتر است از مشاهده ویدئوهای آموزشی کمک بگیرد، آیا با حل تمیرین سریعتر یاد میگیرد یا برای درک بهتر مباحث به توضیحات معلم نیاز دارد، زمانی که مشاوران از این اطلاعات استفاده کنند، میتوانند برنامهای متناسب با ویژگیهای ذهنی دانشآموز و بدون اتلاف وقت طراحی کنند.
همچنین ، IQ نیز میتواند اطلاعات ارزشمند و مفیدی را درباره توانایی تحلیل، استدلال و حل مسئله در اختیار مشاوران قرار دهد. اگر در آزمونها نتیجه نشان دهد که فرد داوطلب در برخی مهارتهای تحلیلی نیاز به تقویت دارد، برای جبران این ضعف تا حد زیاد میتواند از معلم خصوصی، کلاسهای رفع اشکال، ویدئوهای آموزشی و تمرینهای هدفمند استفاده کند.
در نتیجه، هدف از انجام این آزمونها کمک به انتخاب بهترین روش مطالعه ریاضی و فیزیک متناسب با تواناییهای هر فرد میباشد، نه برچسب زدن به دانشآموز. زمانی یادگیری سریعتر، عمیقتر و ماندگار تر خواهد بود که برنامهدرسی بر اساس این شناختها تنظیم شود.
روش اصولی مطالعه ریاضی برای امتحانات نهایی و کنکور
برخلاف تصوری که اکثر دانشآموزان دارند، مطالعه ریاضی تنها محدود به حل کردن تعداد زیادی از سوالات نمیشود. یادگیری این درس از یک روند مشخص تشکیل شده است که اگر افراد آن را به درستی طی کنند، نه تنها نمره امتحانات نهایی آنها افزایش پیدا میکند؛ بلکه درصد کنکور را هم به شکل محسوسی بهتر خواهد کرد.
در مجموع، روش مطالعه ریاضی به سه بخش اصلی تقسیم میشود:
- 1-یادگیری فرمولها
- 2-درک مفاهیم
- 3-حل مثالها و تستهای آموزشی
اگر به ترتیب هر سه بخش به صورت اصولی انجام شوند، افراد داوطلب به جای حفظ کردن مطالب، آنها را به صورت مفهومی یاد میگیرند و در هنگام مواجه شدن با سوالات جدید نیز دچار استرس و مشکل نخواهند شد.
یادگیری صحیح فرمولها
اکثر دانشآموزان از همین قسمت اولین اشتباه خود را آغاز میکنند. آنها فکر میکنند اگر فرمولها را حفظ کنند کافی است؛ در صورتی که حفظ کردن فرمول بدون درک مفاهیم آن، تقریبا در آزمونهای استاندارد بیفایده میباشد.
ابتدا بهترین روش این است که نحوه بهدست آمدن هر فرمول و دلیل استفاده از آن را یاد بگیرید. هنگامی که بدانید هر فرمول چگونه و از چه ارتباطی بدست میآید و در چه شرایطی کاربرد دارد، دیگر هیچ نیازی به حفظ کردن طوطیوار مباحث نخواهید داشت.
بهتر است برای افزایش تسلط خود، تمام فرمولهای هر فصل را به صورت خلاصهنویسی و دستهبندی شده جداگانه در یک دفتر داشته باشید. انجام این کار موجب میشود تا در زمان مرور، تنها با مطالعه چند صفحه، افراد بتوانند کل فصل را بازیابی کنند.
بعد از یادگیری فرمولها، دانشآموزان داوطلب باید تعداد زیادی از سوالات آموزشی را حل کنند که همان فرمول فقط در آن استفاده شده باشد. انجام این کار باعث میشود تا ذهن افراد برای کاربرد واقعی فرمولها در شرایط مختلف آمادگی داشته باشند.
حل تستهای سالهای گذشته و کتابهایی مانند آبی قلمچی یا گاج، برای رسیدن به درصدهای متوسط در کنکور میتواند کافی باشد؛ اما اگر هدف برخی افراد کسب درصدهای بالا و رتبه برتر در کنکور میباشد، پس از تسلط اولیه لازم است، سراغ تستهای تالیفی و سطح بالاتر نیز بروید.
یادگیری مفاهیم ریاضی
قلب یادگیری ریاضی، مفهوم میباشد. تا زمانی که افراد داوطلب مفهوم یک مبحث را متوجه نشوند، زمانی که شکل سوال تغییر کند دچار مشکل خواهند شد حتی اگر صدها تست حل کرده باشند.
در نتیجه قبل از هرچیزی، با استفاده از عواملی مانند توضیحات معلم، کتابدرسی یا ویدئوهای آموزشی، میتوانید مطمئن شوید مفهوم اصلی را درک کردهاید یا خیر. سپس، به زبان ساده نکات مهم را برای خودتان خلاصهنویسی کنید.
وقتی به خوبی مفاهیم در ذهن شما شکل گرفتند، قدم بعدی تمرین است. در این مرحله بهترین کار این است که در ابتدا از سوالات ساده و آسانتر شروع کنید و به مرور زمان سراغ تستهای دشوارتر بروید. انجام این کار موجب حفظ شدن اعتماد بنفس شما میشود و بهصورت مرحلهای تمام نکات را یاد میگیرید.
حل مثالها و تستهای آموزشی
در نهایت بعد از یادگیری فرمولها و مفاهیم، حل مثال و تستزنی مهمترین مرحله میباشد. در کلاس هر مثال یا جزوه آموزشی که معلم حل میکند، در واقع برای حل دهها سوال دیگر یک الگوی آموزشی میباشد.
به همین دلیل توصیه میشود از طریق علامتگذاری، مثالهای مهم و روش حل آنها را با دقت یاد بگیرید. بعد از آن سعی کنید بدون اینکه به پاسخ نگاه کنید، دوباره همان سوال را حل کنید.
سپس، وارد مرحله تستزنی شوید. در ابتدا از تستهای آموزشی، بعد تستهای تمرینی و در نهایت تستهای زماندار شروع کنید. در این مسیر هر سوالی که برایتان نکتهدار یا دشوارتر بود علامت بزنید، تا فقط همان تستها را دوباره در مرورهای بعدی بررسی کنید.
به مرور زمان، این بانک سوالات دشوار تبدیل به ارزشمندترین منابع برای مرور میشود و در هفتهها و روزهای پایانی قبل از کنکور و امتحانات، نقش بسیار مهمی دارد و موجب افزایش تسلط و سرعت پاسخگویی در افراد خواهد شد.
بهترین منابع مطالعه ریاضی و فیزیک برای شروع تا سطح پیشرفته
یکی از مهمترین عواملی که میتواند مسیر موفقیت دانش آموزان را کوتاهتر و یادگیری را هدفمندتر کند، انتخاب منابع مناسب برای مطالعه ریاضی و فیزیک میباشد. اکثر افراد داوطلب تصور میکنند که هر چه از منابع بیشتر و کتابهای کمکدرسی بیشتری استفاده کنند، بهترین نتیجه را میگیرند؛ در حالی که واقعیت برخلاف این تصورات است. استفاده از یک یا دو منبع استاندارد و مطالعه کامل آنها، خیلی بیشتر از داشتن چندین کتاب نیمهکاره موثر است.
انتخاب منابع بهتر است متناسب با سطح علمی دانشآموزان انجام شود. فردی که تازه شروع به مطالعه ریاضی یا فیزیک کرده است، نباید بهطور مستقیم و سریع به سراغ منابع بسیار دشوار برود؛ چراکه این کار موجب کاهش اعتماد بنفس و ایجاد احساس ناامیدی میشود. باید مطالعه به صورت مرحلهای و از سطح ساده به سطح پیشرفته ادامه پیدا کند.
منابع مناسب برای شروع مطالعه
اگر در ابتدای مسیر یادگیری ریاضی و فیزیک هستید یا احساس ضعف در برخی مباحث دارید، بهتر است از کتابهایی که دارای درسنامه، مثالهای آموزشی و تستهای استاندارد هستند استفاده کنید.
برای شروع منابعی مانند آبی قلمچی، خیلی سبز و گاج مناسب هستند. این کتابها به زبان ساده مطالب را آموزش میدهند و تستهای آن طوری طراحی شدهاند که افراد بتوانند بهطور همزمان هم مطالعه کنند و هم میزان یادگیری خود را نیز ارزیابی کنند.
هدف اصلی در این مرحله، یادگیری مفهومی میباشد؛ در نتیجه نباید برای حل تستهای بسیار دشوار نگرانی داشته باشید. ابتدا پایه علمی خود را باید تقویت کنید و بعد از آن سراغ منابعی با سطح بالاتر بروید.
منابع مناسب برای دانشآموزان سطح پیشرفته در آزمونهای تستی
پس از آنکه تسلط کافی را روی مفاهیم کتابدرسی و تستهای آموزشی پیدا کردید، نوبت به افزایش سطح مطالعه میرسد. در این مرحله، افزایش سرعت، دقت و آمادگی برای پاسخگویی به سوالات دشوار در کنکور از جمله هدفهای مهم هستند.
از جمله منابع مناسب برای دانشآموزانی که به دنبال کسب درصدهای بالا در آزمونهای آزمایشی و کنکور هستند، میتوان به IQ گاج، نردبام خیلی سبز، الگو و بنفش قلمچی اشاره کرد.
البته در زمانی استفاده از این منابع توصیه میشود که افراد داوطلب بر مباحث اولیه و پایه تسلط کافی داشته باشند؛ چراکه اگر دانشآموزان بدون آمادگی اولیه آنها را مطالعه کنند ممکن است دچار سردرگمی و کاهش انگیزه شود.
منابع مناسب برای امتحانات تشریحی
هدف اصلی شما اگر کسب نمره بالا در امتحانات نهایی است، صرفا تمرکز بر تستزنی کافی نیست. در کنار حل تست، لازم است نمونه سوالات تشریحی و امتحانات سالهای گذشته را هم مورد بررسی قرار دهید.
در این مرحله، از جمله بهترین منابع میتوان به کتابدرسی، جزوه معلم، نمونه سوالات امتحانات نهایی و کتابهای تشریحی اشاره کرد. پاسخ دادن به سوالات تشریحی علاوه بر تسلط بر مفاهیم، دانشآموزان نحوه نوشتن پاسخ کامل و صحیح را یاد بگیرند.
بهترین مسیر برای موفقیت همزمان در امتحانات تشریحی و کنکور، ترکیب کتابدرسی، یک کتاب کمکدرسی استاندارد و نمونه سوالات نهایی خواهد بود.
بهترین روش مطالعه فیزیک برای کنکور و امتحانات نهایی
درس فیزیک مانند درس ریاضی، درسی کاملا مهارتی و مفهومی میباشد؛ اما نسبت به ریاضی تفاوتی خیلی مهم دارد. در فیزیک، باید علاوه بر فرمولها، ارتباط بین مفاهیم فیزیک و کاربرد آنها را در مسائل مختلف درک کنید. به همین خاطر، تنها حفظ کردن روابط یا خواندن متن کتاب، نتیجه مطلوب و مورد نظر دانشآموزان را ایجاد نمیکند.
ابتدا لازم است افراد داوطلب برای یادگیری درس فیزیک، مفهوم هر مبحث را از طریق کتابدرسی، جزوه معلم یا ویدئوهای آموزشی بهطور کامل یاد بگیرند. بعد از آن فرمولهای مربوط به آن مبحث را خلاصهنویسی کنید و در مسائل مختلف کاربرد هر فرمول را بشناسید. در نهایت، میزان یادگیری خود را با حل مثالهای آموزشی و تستهای استاندارد تثبیت کنید.
استمرار نیز در برنامهریزی مطالعاتی اهمیت زیادی دارد. بهتر است دانشآموزان رشته ریاضی هرروز درس ریاضی را در برنامه خود قرار دهند و فیزیک را به صورت یک روز در میان مطالعه کنند. برای افرادی که در رشته تجربی هستند نیز توصیه میشود ریاضی و فیزیک را به صورت یک روز در میان مطالعه کنند تا از فراموشی مطالب جلوگیری شود و ارتباط ذهنی با مباحث حفظ شود و برقرار باشد.
مهمترین نکته این است که در درس فیزیک همانند درس ریاضی، خواندن درس بدون حل سوال نتیجه بخش نمیباشد. باید هر مبحثی که مطالعه میکنید همراه با تمرین، حل مثال و تستزنی باشد. فقط در این صورت است که داوطلبان میتوانند سرعت عمل و مهارت لازم را برای پاسخگویی به سوالات کنکور و امتحانات نهایی به دست آورند.
مراحل طلایی یادگیری ریاضی و فیزیک
نمیتوان انتظار داشت افراد برای یادگیری درسهایی مانند ریاضی و فیزیک تنها با مطالعه کتاب یا حل چند تست، تسلط کامل پیدا کنند؛ چراکه این درسها یک فرایند مرحلهای هستند. اکثر دانشآموزانی که در این دو درس موفق هستند، دقیقا به ترتیب همین مراحل را طی میکنند. زمانی یادگیری عمیقتر، ماندگارتر و کاربردیتر خواهد بود که، هر مرحله به درستی انجام شود.
یادگیری اولیه در سه سطح
آشنایی صحیح با مبحث جدید، اولین مرحله یادگیری است. اکثر داوطلبان بلافاصله بعد از اینکه کتاب را باز میکنند شروع به تست زدن میکنند، در صورتی که هنوز مفهوم اصلی را درک نکردهاند. انجام این کار موجب خستگی، اشتباهات مکرر و کاهش اعتماد بنفس در افراد میشود.
بهتر است یادگیری اولیه در سه سطح انجام شود:
سطح اول؛ مطالعه و خلاصهنویسی
ابتدا با دقت زیاد مبحث مورد نظر را از روی کتابدرسی، جزوه معلم و یا ویدئوهای آموزشی مطالعه کنید. در این مرحله نه تنها مطالعه میکنید؛ بلکه در کنار آن هدفمان درک دلیل استفاده از هر فرمول، مفهوم هر مطلب و ارتباط آن با مباحث قبلی میباشد.
فرمولهای مهم، نکات کلیدی و روشهای حل را همزمان با مطالعه، در یک دفتر خلاصهنویسی ثبت کنید. این خلاصهها ارزش بسیار زیادی دارند و باعث میشوند در دوران مرور، بدون نیاز به مطالعه دوباره کل کتاب، مطالب را در مدت کوتاهی بررسی کنید.
سطح دوم؛ تمرین و حل سؤال در منزل
باید بلافاصله بعد از یادگیری اولیه، وارد مرحله تمرین شوید. در این قسمت ابتدا بدون اینکه به پاسخها نگاه کنید، ابتدا مثالهای حل شده کلاس یا کتاب را دوباره حل کنید. بعد از آن تمرینهای کتاب، تستهای آموزشی و جزوه را نیز انجام دهید.
هدف از این مرحله این است که نقاط ضعف را پیدا کنید؛ نه تنها گرفتن درصد بالا. به جای حفظ کردن پاسخ هنگام بوجود آمدن اشتباه، علت آنرا بررسی کنید و دوباره همان سوال را بدون هیچ راهنمایی حل کنید. انجام این کار موجب یادگیری به شکل عمیقتری در ذهن میشود.
سطح سوم؛ آزمونهای آزمایشی و شبیهسازی
بعد از یادگیری و تمرین، لازم است دانشآموزان خودشان را در شرایط واقعی امتحان یا کنکور قرار دهند. یکی از بهترین روشهای ارزیابی میزان یادگیری، شرکت در آزمونهای آزمایشی و آزمونهای شبیهسازی شده که توسط موسسات آموزشی برگزار میشوند، است.
علاوه بر سنجش علمی، در این آزمونها مهارت مدیریت زمان، کنترل استرس و نحوه پاسخگویی به سوالات را نیز تقویت میکند. در نهایت بررسی نتایج آزمونها نشان دهنده نقاط ضعف و نقاط قوت شما میباشد و به افراد نشان میدهد که در کدام مبحث نیاز به تمرین بیشتری دارند.
تثبیت اولیه
پس از اینکه یک مبحث را یاد گرفتید، نباید آن را بهطور کامل رها کنید. اکثر داوطلبان تصور میکنند با یک بار مطالعه، مطالب برای همیشه در ذهن آنها باقی میماند؛ در صورتی که اگر تمرین و مرور انجام نشود، در مدت کوتاهی بخش زیادی از مطالب را فراموش خواهند کرد.
بهتر است برای تثبیت اولیه، چند روز بعد دوباره همان مطالب را مرور کنید، در صورت امکان آن را برای یکی از دوستان یا همکلاسیهای خود توضیح دهید و یا تعدادی تست آموزشی بزنید. یکی از بهترین روشهای تثبیت مطالب در ذهن، آموزش دادن آن به دیگران است.
خلاصهنویسی و دستهبندی فرمولها و مفاهیم
یکی از موثرترین ابزارهای یادگیری ریاضی و فیزیک، خلاصهنویسی است، اما به شرطی که اصولی انجام شود. نباید در خلاصه نویسی کل کتاب را دوباره از اول بنویسید. فقط میتوانید فرمولهای مهم، اشتباهات رایج، نکات مهم، روشهای حل و تکنیکهایی را که هنگام تستزنی یاد گرفتهاید را ثبت کنید.
همچنین یکی دیگر از روشهای موثر این است که فرمولهای مشابه را کنار هم قرار دهید و تفاوت کاربرد آنها را یادداشت کنید. انجام این کار باعث میشود تا هنگام مرور، سریعتر ذهن شما بین مطالب ارتباط برقرار کند و احتمال اشتباه را کاهش دهد.
تمرین فعالانه و تست آموزشی
تنها با خواندن درسهای ریاضی و فیزیک یاد گرفته نمیشوند؛ بلکه با تمرین فعالانه به مهارت تبدیل خواهند شد. منظور از تمرین فعالانه این است که بعد از یادگیری هر مبحث، در ابتدا تستهای آموزشی، بعد از آن تستهای تمرینی و در آخر تستهای زماندار را باید حل کنید. انجام این فرایند موجب افزایش دقت و سرعت پاسخگویی به مرور زمان میشود.
تحلیل آزمون را در صورتی که در آزمونهای آزمایشی شرکت میکنید، مهمتر از خود آزمون بدانید. بیشترین و پررنگترین نقش در پیشرفت افراد را بررسی پاسخهای غلط و دلیل اشتباهات خواهند داشت.
پیوستگی مباحث و رعایت پیشنیازها
ارتباط مستقیم مباحث با یکدیگر، یکی از ویژگیهای مهم ریاضی و فیزیک است. یادگیری فصلهای جدید زمانی نتیجه مطلوبی نخواهند داشت که بدون تسلط بر مباحث قبلی انجام شده باشد.
به همین خاطر، اگر در مبحثی احساس ضعف کردید، ابتدا مشکل را در همان قسمت برطرف کنید و بعد از آن وارد قسمت بعدی شوید. اگر پیشنیازها را رعایت کنید موجب میشود تا مباحث جدید را به خوبی و راحتتر یاد بگیرید تا در هنگام پاسخگویی دچار سردرگمی نشوید.
تفاوت حفظ کردن با یاد گرفتن
حفظ کردن فرمولها و روشهای حل بدون اینکه مفهوم آنها را بفهمند، یکی از بزرگترین اشتباهات دانشآموزان میباشد. شاید حفظ کردن در کوتاه مدت باعث پاسخ دادن به چند سوال شود، اما در آزمونهایی که با تغییراتی جزئی همراه است، معمولا کارایی خود را از دست میدهند.
زمانی یادگیری واقعی اتفاق میافتد که بدانید چرا از یک فرمول استفاده میشود، چه زمانی باید آن را به کار ببرید و چگونه از آن در مباحث مختلف استفاده کنید. همچین یادگیریای ماندگار میشود و حتی پس از گذشت مدتها به راحتی فراموش نمیشود.
نظر مشاور
به عنوان مشاور با بیش از ۲۰ سال تجربه، برای موفقیت در ریاضی و فیزیک سه توصیه مهم دارم. ابتدا استفاده از منابع آموزشی استاندارد و مناسب سطح خودتان؛ چراکه انتخاب منبع درست، مسیر یادگیری را همواتر و آسانتر میکند.
دوم اینکه حتما حتما دست به قلم شوید؛ ریاضی و فیزیک را باید روی کاغذ تمرین کرد، نه تنها در ذهن یا با مطالعه.
سومین نکته مهم، تحلیل آزمونهای آزمایشی میباشد. دانشآموزان زیادی تنها به شرکت در آزمونها اکتفا میکنند، در صورتی که مهمترین قسمت یادگیری بعد از آزمون شروع میشود. حتما توجه ویژهای به سوالات درست، غلط و بیپاسخ خود داشته باشید. این کار موجب جلوگیری از خطاهای احتمالی میشود.
در پایان، تستزنی مستمر را فراموش نکنید؛ هرچقدر تمرین بیشتری داشته باشید، نقاط ضعف خود را هم بهتر میشناسید و مهارت حل مسئله شما افزایش پیدا میکند.
جمعبندی
موفقیت در دروس ریاضی و فیزیک بیشتر از آنکه وابسته به استعداد باشد، به روش صحیح مطالعه، تمرین مستمر و مداوم بستگی دارد. اگر هر فرد سبک یادگیری خودش را بشناسد، از منابع مناسب استفاده کند، مفهومی مطالعه کند و حل تمرین و تستزنی را به برنامه خود اضافه کند، کسب نمرات بالا و درصدهای عالی برای آنها در امتحانات نهایی و کنکور کاملا دستیافتنی خواهد شد.
در نهایت موردی که نباید فراموش کنید، این است که یک شبه ممکن نیست فردی در ریاضی و فیزیک پیشرفت کند. ممکن است در اوایل افراد به نتیجه دلخواه خود نرسند، اما اگر بهطور منظم برنامه خود را ادامه دهند، اشتباهات خود را شناسایی و برطرف کنند، با تمرین مداوم و تستزنی به مرور زمان سرعت و دقت بیشتری پیدا میکنند.
مهمترین نکته در این مسیر این است که افراد هر روز بهتر از روز قبل خود شوند. رمز موفقیت بسیاری از دانشآموزان برتر در کنکور، همین روند تدریجی بوده است.
